هایما گونگ چا

هایما گونگ چا (海马宫茶, Hǎimǎ gōng chá) تنها چای زرد استان گوئیژو و یکی از گمنام‌ترین نمایندگان گروه خود در چین است. این چای، «گوشه‌نشینی در میان گوشه‌نشینان» است: حتی در میان چای‌های زرد که خودشان نادرترین گروه چای‌ها هستند، هایما گونگ چا جداگانه ایستاده است — گمشده در ارتفاع ۱۵۰۰ متری کوه‌های حاشیه‌ی فلات یوننان–گوئیژو، دور از مسیرهای اصلی چای، در دهکده‌ای با چند صد نفر جمعیت. تاریخ آن با شه‌شیان (奢香夫人) افسانه‌ای — بانوی فرمانروای قوم یی — پیوند خورده که بنا بر روایت‌ها، این چای را به بنیانگذار دودمان مینگ پیشکش کرد، و همچنین با مقامی اسرارآمیز به نام جیان گوی‌چائو (简贵朝) که دانه‌های چای را از شاندونگ دور آورد. فناوری با سه بار پیچ‌دهی و «وو دویی» (渥堆, wò duī، تخمیر مرطوب در توده) یک‌شبانه‌روزی، نیمرخ ویژه‌ای می‌سازد: طعمی غلیظ، گرد و شیرین-عسلی با عطری از گل‌ها و میوه‌ها که بیش از نیم ساعت در فنجان خالی می‌ماند.

1. طبقه‌بندی و خاستگاه:

• نوع: چای زرد (黄茶, huángchá)، تخمیر ملایم. از زیرشاخه‌ی «چای زرد کوچک» (黄小茶, huáng xiǎo chá) است.
• رده: چای تاریخی محلی گوئیژو. چای درباری پیشین در دورهٔ چینگ. محصول دارای نشان جغرافیایی حفاظت‌شده (۲۰۱۴).
• خاستگاه: چین، استان گوئیژو (贵州, Guìzhōu)، شهر بی‌جیه (毕节, Bìjié)، شهرستان دافان (大方县, Dàfāng Xiàn)، شهرک ژویوان ییزو میائوزو (竹园彝族苗族乡, Zhúyuán Yízú Miáozú Xiāng)، روستای هایما گونگ (海马宫村, Hǎimǎ Gōng Cūn). این روستا در دامنهٔ صخرهٔ لائوینگ یان (老鹰岩، «صخرهٔ عقاب») و در میان جنگل بکر جای گرفته است.
• مختصات جغرافیایی: حدود ۲۷ درجهٔ عرض شمالی، ۱۰۵ درجهٔ طول شرقی.

2. تاریخ و اهمیت فرهنگی:

• تاریخچه:

  • مینگ (明، ۱۳۶۸– ۱۶۴۴ م.) — آغاز افسانه‌ای: برپایهٔ روایت شفاهی، چای کوه هایما گونگ از دوران مینگ شناخته شده بود. افسانه‌ای آن را با شه‌شیان فوژن (奢香夫人، ~۱۳۵۸–۱۳۹۶ م.) — فرمانروای نامدار قوم یی (彝族, Yízú) در ناحیهٔ گوئیژو — پیوند می‌زند. گفته می‌شود شه‌شیان، دیپلماتی چیره‌دست و سازنده، چای هایما گونگ را به امپراتور جو یوانجانگ (朱元璋)، بنیانگذار دودمان مینگ، پیشکش کرد. امپراتور پیشکش را پسندید و سپاسگزاری خود را با پشتیبانی از ساخت «راه‌های پستی چیانجونگ» (黔中驿道) ابراز کرد که گوئیژو را به چین مرکزی پیوند می‌داد. این افسانه، هرچند پایهٔ استوار سندی ندارد، ژرف در حافظهٔ فرهنگی محلی جا گرفته و نماد نقش چای در روابط میان قدرت مرکزی و اقوام جنوب‌غربی است.
  • چینگ (清)، حکومت چیانلونگ (~۱۷۳۶–۱۷۹۵ م.) — پیدایش و جایگاه چای درباری: تاریخ ثبت‌شده با جیان گوی‌چائو (简贵朝, Jiǎn Guìcháo)، زادهٔ گوئیژو و رئیس شهرستان (知县, zhīxiàn) در وندنگ (文登县, استان شاندونگ) آغاز می‌شود. جیان گوی‌چائو که در دوران خدمت در شرق شیفتهٔ فرهنگ چای شده بود، هنگام بازگشت به هایما گونگ برای مراسم خاکسپاری پدر، دانه‌های چای با خود آورد. او دانه‌ها را کاشت، فراوری را سامان داد و چایی پدید آورد که از روی رنگ زلالش «جو‌یه‌چینگ» (竹叶青، «سبزی برگ بامبو») نامید. چای به فرماندار ناحیهٔ دادینگ (大定府، دافان امروزی) عرضه شد، ستایش فراوان دید و از زنجیرهٔ پیشکش‌های اداری به دربار امپراتوری رسید و از آن پس پیشکشی سالانهٔ درباری (岁岁作为贡品) شد.
  • ۱۹۲۵ — گواه سندی: «سالنامهٔ شهرستان دادینگ» (《大定县志》) چنین ثبت کرده است: «در میان چای‌ها بهترین از هایما گونگ است، گووا در رتبهٔ دوم؛ در نخستین دم‌آوری طعم اندکی گس است، ولی پس از دو–سه بار دم کشیدن خوش‌عطر می‌شود، از این رو دور و نزدیک در رقابتی پیوسته آن را می‌خرند و بس تحسین می‌کنند» (茶叶之佳以海马宫为最，果瓦次之，初泡时其味尚涩，迨泡经两三次其味转香，故远近争购啧啧不置).
  • سده‌های بیستم–بیست‌ویکم: برخلاف بسیاری از چای‌های زرد تاریخی، هایما گونگ چا هرگز به نابودی کامل دچار نشد، هرچند حجم تولید همواره بسیار اندک ماند. چای همچنان در روستای هایما گونگ به عنوان فراورده‌ای محلی تولید می‌شد. در سال ۲۰۱۴ گواهی ملی نشان جغرافیایی را دریافت کرد که انگیزه‌ای برای گسترش تولید شد. با این همه، هایما گونگ چا همچنان یکی از کمترشناخته‌شده‌ترین چای‌های زرد چین است — «زاهد چای» (茶中隐士)، چنانکه نویسندگان چینی می‌نامندش.

• نام:

  • «هایما گونگ» (海马宫) نام روستایی است که چای در آن تولید می‌شود. معنای تحت‌اللفظی: «کاخ اسب دریایی». خاستگاه این جای‌نام روشن نیست و احتمالاً با توپوگرافی محلی یا افسانه‌های اقوام یی و میائو پیوند دارد.
  • «چا» (茶) — «چای».
  • نام تاریخی: «جو‌یه‌چینگ» (竹叶青، «سبزی برگ بامبو») — برگرفته از رنگ زلال چای. این نام دیگر به کار نمی‌رود و با چای سبز همنام سیچوآنی پیوندی ندارد.

• اهمیت فرهنگی: هایما گونگ چا چای اقوام کوچک جنوب‌غربی چین است. روستای هایما گونگ بیشتر از مردمان قوم یی (彝族) و میائو (苗族) تشکیل شده است. در زبان میائو، درخت چای را «دو‌جی» (斗吉, dòu jí) می‌نامند. چای بخشی از فرهنگ روزمرهٔ این اقوام است: در جشن‌ها، عروسی‌ها، سوگواری‌ها و پذیرایی از مهمان حضور دارد. هایما گونگ چا یکی از اندک چای‌های زردی است که حامل سنتی فرهنگی نه از قوم هان، بلکه از اقوام دیگر است و این به آن ارزشی ویژه در زمینهٔ نقشهٔ چندفرهنگی چای چین می‌بخشد.

3. توصیف گیاه‌شناسی و مادهٔ خام:

• رقم: جمعیت گروهی محلی با برگ میانه و ریز (本地中小群体种, běndì zhōng xiǎo qúntǐ zhǒng). در زبان میائو: «دو‌جی». ویژگی‌های شاخص: کرک فراوان (茸毛多)، «پایداری لطافت» بالا (持嫩性强, chí nèn xìng qiáng) — توانایی نگاه‌داشتن نرمی با وجود برداشت نسبتاً دیر. برگ‌هایی به رنگ سبز تیره. سازگاری خوب با شرایط ارتفاع بالا.
• برداشت: فصل — دورهٔ گوی‌یو (谷雨، «باران‌های گندم»، حوالی ۲۰ آوریل) و پس از آن. این زمان به‌طور چشمگیری دیرتر از اغلب چای‌های زرد شرق چین (که پیش از چینگ‌مینگ یا پیش از گوی‌یو برداشت می‌شوند) است که دلیل آن ارتفاع رویش (۱۴۸۰–۱۵۰۰ متر) و اقلیم سردتر می‌باشد.
• استاندارد برداشت: درجهٔ یک — جوانه با یک برگ در مرحلهٔ آغازین باز شدن (一芽一叶初展). درجهٔ دو — جوانه با دو برگ (一芽二叶). درجهٔ سه — جوانه با سه برگ (一芽三叶).
• نیازمندی‌های مادهٔ خام: یکنواختی در اندازه و درجهٔ باز شدن. کرک فراوان نشانه‌ای الزامی از کیفیت مادهٔ خام است.

4. ترُآر و ویژگی‌های کشت:

• منطقه: روستای هایما گونگ بر دامنهٔ شرقی فلات یوننان–گوئیژو، در دره‌ای ژرف کوهستانی در پای صخرهٔ لائوینگ یان (老鹰岩، «صخرهٔ عقاب») واقع شده است. این ناحیه بخشی از شهر بی‌جیه (毕节) — یکی از مرتفع‌ترین شهرستان‌های گوئیژو — می‌باشد. پیرامون را جنگل بکر فرا گرفته و یک زیست‌بوم طبیعی پدید آورده است.
• ارتفاع رویش: ۱۴۸۰–۱۵۰۰ متر از سطح دریا — یکی از مرتفع‌ترین چای‌های زرد چین. برای مقایسه: منگ‌دینگ هوانگ یا تا ۱۴۵۰ متر، بیشتر چای‌های زرد دیگر بسیار پایین‌ترند.
• خاک: خاک‌های شنی-رسی میکرواسیدی (微酸性沙壤土) و خاک‌های زرد کوهستانی (黄壤, huáng rǎng). محتوای پتاسیم تا ۱۲۷ ppm (شاخص بالا). سرشار از مادهٔ آلی. سنگ بستر زه‌کشی مناسب را تأمین می‌کند.
• اقلیم: دمای میانگین سالانه ~۱۳°C — به‌طور چشمگیری خنک‌تر از بیشتر مناطق چای‌خیز چین. بارندگی سالانه ۱۰۰۰–۱۲۰۰ میلی‌متر. رطوبت نسبی ≥۸۰٪. کوه‌ها از سه سو «کاسه‌ای» طبیعی می‌سازند که در برابر بادهای سرد پناه می‌دهد. ابرناکی دائمی، مه‌های فراوان، سهم بالای نور پراکنده.
• ویژگی‌ها: انزوای کامل: روستای هایما گونگ تا همین اواخر دشوارگذر بود، که همزمان بکر بودن زیست‌محیطی را حفظ کرد و شهرت چای را محدود ساخت. هم‌جواری با جنگل بکر، تنوع زیستی بالا و نبود آلاینده‌های صنعتی را تضمین می‌کند. دمای پایین میانگین سالانه رشد جوانه‌ها را کند می‌کند و به بیشینه شدن انباشت آمینواسیدها می‌انجامد — محتوای آمینواسید در هایما گونگ چا در حدود ۶–۹٪ وزن خشک برآورد می‌شود که شاخصی استثنایی است.

5. فناوری تولید:

فناوری هایما گونگ چا با چای‌های زرد شرق چین تفاوت دارد و بر سه بار پیچ‌دهی و «وو دویی» (渥堆, wò duī) طولانی تأکید می‌کند، نه بر «من‌هوانگ در کاغذ پیچیده» مانند منگ‌دینگ هوانگ یا. چرخهٔ کامل بیش از ۳۰ ساعت کار دستی است.

• «کشتن سبزی» (杀青 — shā qīng): تفت دادن در تابه‌ای تخت در دمای ~۱۴۰°C. کار دستی.
• نخستین پیچ‌دهی (初揉 — chū róu): پیچ‌دهی سبک برای آسیب به ساختار سلولی و آغاز شکل‌دهی به فرم مارپیچی ویژه.
• تخمیر مرطوب توده‌ای / وو دویی (渥堆 — wò duī): مرحلهٔ کلیدی. برگ‌های پیچ‌خورده را در توده‌های فشرده گرد می‌آورند، با پارچهٔ سفید می‌پیچند (捏团白布包裹) و ~۲۴ ساعت در دمای اتاق رها می‌کنند. این زمان بسیار طولانی‌تر از اغلب چای‌های زرد است (منگ‌دینگ هوانگ یا ۸–۱۲ ساعت، موگان هوانگ یا ~۴۰ دقیقه). طی یک شبانه‌روز، زرد شدن عمیق رخ می‌دهد: کلروفیل فرو می‌پاشد، کاتچین‌ها دگرگون می‌شوند و رنگدانه‌های ویژهٔ چای زرد و شیرینی شکل می‌گیرد.
• تفت دوباره (复炒 — fù chǎo): خشک‌کردن جزئی و تثبیت نتیجهٔ میانی.
• دومین پیچ‌دهی (复揉 — fù róu): ادامهٔ فرم‌دهی.
• سومین تفت (再复炒 — zài fù chǎo): یک چرخهٔ دیگر خشک‌کردن جزئی.
• سومین پیچ‌دهی (再复揉 — zài fù róu): فرم‌دهی نهایی — ایجاد فرمی فشرده و مارپیچی (紧结卷曲如螺). سه بار پیچ‌دهی ویژگی منحصربه‌فرد هایما گونگ چا است.
• خشک‌کردن با شعلهٔ ملایم (烘干 — hōng gān): خشک‌کردن طولانی در دمای پایین — بیش از ۱۰ ساعت با شعلهٔ ملایم (文火, wén huǒ). این زمان طولانی گرم‌دهی عمیق و شکل‌گیری عطر پیچیده را تضمین می‌کند.
• سورتینگ (拣剔 — jiǎn tī): جدا کردن ناخالصی‌ها و یکدست‌سازی کیفیت.

6. ویژگی‌های ارگانولپتیک:

• ظاهر برگ خشک: تارهای فشردهٔ پیچ‌خورده و تابیده که مارپیچ‌های کوچکی را می‌مانند (紧结卷曲如螺). کرک‌های نقره‌ای فراوان آشکار (茸毛显露). رنگ: سبز زمردی تیره با سایه‌ای زردفام (翠绿带黄). در بالاترین درجه، کرک ≥۸۰٪ سطح را می‌پوشاند.
• عطر برگ خشک: تمیز، بالا، با ته‌رنگی گلی و میوه‌ای. نشانهٔ شاخص کیفیت: «لنگ‌بِی‌لیو‌شیان» (冷杯留香، «عطر بازمانده در فنجان خالی»): حتی پس از نوشیدن چای، عطر بیش از ۳۰ دقیقه در فنجان می‌ماند.
• عطر زلال: «چینگ‌شیان» (清香، عطر تمیز) — نُت پایه. با «هوا‌شیان» (花香، گلی) و «گو‌شیان» (果香، میوه‌ای) پشتیبانی می‌شود. عطر چندلایه است و از دم به دم رفته‌رفته آشکار می‌شود.
• طعم: «چونهو گان تیان» (醇厚甘甜) — غلیظ، گرد، شیرین-عسلی. ویژگی‌ای که از پیش در «سالنامهٔ شهرستان دادینگ» یاد شده: دم نخست — با اندکی گسی (初泡时其味尚涩)، دم دوم و سوم — آشکار شدن عطر و پُری شیرینی (迨泡经两三次其味转香). پس‌طعم — بازگشتی شیرین و بلند (回甘持久).
• رنگ زلال: «هوانگ‌لوی مین‌لیان» (黄绿明亮) — زرد-سبز، شفاف، با درخششی روشن. تن به «سبزی بامبو» نزدیک است — گرمتر از چای سبز، اما با «ژرفای زرد» کمتر از منگ‌دینگ هوانگ یا یا پینگیانگ هوانگ تانگ.
• ته‌چای (برگ دم‌کشیده): برگ‌های لطیف زرد، انعطاف‌پذیر و یکنواخت (嫩黄匀整明亮).

7. ترکیب شیمیایی:

• پلی‌فنل‌ها: محتوای بالا، با دگرگونی نسبی در جریان وو دویی یک‌شبانه‌روزی. حفظ ≥۸۵٪ از ترکیبات زیست‌فعال مادهٔ خام نخستین.
• آمینواسیدها: ۶–۹٪ وزن خشک — شاخصی استثنایی، یکی از بالاترین ارقام در میان چای‌های زرد. به‌دلیل: دمای میانگین سالانهٔ پایین (۱۳°C)، ارتفاع (۱۵۰۰ متر)، ابرناکی و ویژگی‌های ژنتیک رقم محلی. L-تیانین جزء اصلی است.
• آلکالوئیدها: کافئین — محتوای میانه. هم‌افزایی با L-تیانین فراوان، اثر نیروبخشی آشکار اما ملایم ایجاد می‌کند.
• ویتامین‌ها: ویتامین C، ویتامین‌های گروه B.
• مواد معدنی: پتاسیم (خاک‌ها سرشار از پتاسیم — ۱۲۷ ppm)، روی، فلوراید، منیزیم.
• قندهای محلول: محتوای بالا — شالودهٔ شیرینی طبیعی برجسته.

8. خواص مفید:

• بهبود گوارش: وو دویی یک‌شبانه‌روزی انبوهی از آنزیم‌های گوارشی پدید می‌آورد. هایما گونگ چا به‌گونه‌ای سنتی پس از خوراک‌های گوشتی سنگین — خوراک رایج کوه‌نشینان یی و میائو — نوشیده می‌شود.
• نیروبخشی ملایم: محتوای بی‌سابقهٔ آمینواسید (۶–۹٪) اثر آرامش‌بخش–تمرکزآور L-تیانین را به‌روشنی پدید می‌آورد.
• تأثیر آهسته بر معده: وو دویی طولانی پرخاشگری کاتچین‌ها را به‌شایستگی کاهش می‌دهد.
• محافظت آنتی‌اکسیدانی: پلی‌فنل‌ها (حفظ ≥۸۵٪) فعالیت آنتی‌اکسیدانی نیرومندی فراهم می‌کنند.
• پشتیبانی از سوخت‌وساز چربی: چای زرد به‌گونه‌ای سنتی هنگام مصرف افزون چربی توصیه می‌شود.

9. دم‌آوری:

• دمای آب: ۷۰–۸۰°C. دمای پایین برای هایما گونگ چا بنیادین است: محتوای بالای آمینواسید درست در دم‌آوری نرم آشکار می‌شود و دمای افزون بر گسی دامن می‌زند.
• مقدار چای: ۳ گرم برای ۱۵۰ میلی‌لیتر آب.
• ظرف: لیوان شیشه‌ای یا گایوان چینی سفید.
• روند:
  1. ظرف را با آب جوش گرم کنید و بریزید.
  2. ۳ گرم چای بریزید.
  3. آب ۷۰–۸۰°C را به نیمهٔ حجم بریزید. برگ‌ها را تر کنید، ۳۰ ثانیه صبر کنید (润茶). نخستین زلال را تخلیه کنید.
  4. آب را تا ۷/۱۰ حجم بیفزایید. درپوش بگذارید (اگر گایوان). برای دم نخست ~۵ دقیقه دم کنید.
  5. پدیدهٔ «سه بار بالا آمدن، سه بار فرو رفتن» (三起三落, sān qǐ sān luò) را تماشا کنید — جوانه‌ها نخست روی آب می‌آیند، سپس فرو می‌شوند؛ این چرخه سه بار تکرار می‌شود. این تشریفی زیباییشناختی و ارزشمند نزد خبرگان است.
  6. دم‌آوری‌های دوباره: ۲–۳ دم. هایما گونگ چا در برابر دم‌آوری کم‌پایدارتر از پینگیانگ هوانگ تانگ یا منگ‌دینگ هوانگ یا است، اما هر دم پرده‌های تازه‌ای از طعم آشکار می‌کند.

10. نگهداری:

بسته‌بندی نفوذناپذیر، یخچال یا فریزر (۱۰−…۱۸−°C). پاسداری از رطوبت، نور، بوها. در دمای اتاق ظرف ۳–۶ ماه مصرف شود. کیفیت زلال: زرد-سبز، شفاف، با درخششی روشن — نشانهٔ تازگی است. زلال تیره و کدر نشانه‌ای از افت کیفیت است.

11. قیمت و بدل‌ها:

هایما گونگ چا فراورده‌ای ویژه با حجم محدود تولید است. بالاترین درجه (贡品级) — از ۲۰۰۰ یوان برای جین (۵۰۰ گرم) به بالا. درجهٔ یک — ۸۰۰–۱۵۰۰ یوان. درجهٔ دو — رده‌ای دست‌یافتنی برای نوشیدن روزانه. کم‌شناسی چای در بیرون گوئیژو گسترهٔ جعل را محدود می‌سازد، با این همه احتمال جای‌گزینی با چای سبز محلی وجود دارد. نشانه‌های اصالت: پیچ‌خوردگی مارپیچی فشرده، کرک نقره‌ای فراوان، زلال زرد-سبز (نه سبز براق)، تأخیر ویژهٔ گسی و سپس آشکار شدن عطر.

12. دانستنی‌ها:

• هایما گونگ چا تنها چای زرد استان گوئیژو است — منطقه‌ای که با این همه یکی از کهن‌ترین مراکز چای‌خیز چین به شمار می‌رود. درست در گوئیژو تنها بذر فسیل‌شدهٔ چای در جهان (茶籽化石) پیدا شده و در «شرح‌نامهٔ چای» (《茶经》) لو یو از چای «چییَن‌جونگ» (黔中) — گوئیژوی امروزی — یاد کرده است.
• افسانهٔ شه‌شیان فوژن (奢香夫人) یکی از درخشان‌ترین‌های تاریخ گوئیژو است. این بانوی یی در سدهٔ چهاردهم بر سرزمین‌های گستردهٔ جنوب‌غربی فرمان راند، راه ساخت، روابط با پایتخت مینگ را سامان داد و بنا بر روایت، دیپلماسی را با چای هایما گونگ استوار می‌کرد.
• توصیف طعم در «سالنامهٔ شهرستان دادینگ» از ۱۹۲۵ نمونه‌ای کمیاب از یادداشت صادقانهٔ چشیدن در ادبیات چای چین است: نویسنده آشکارا اعتراف می‌کند که دم نخست گس است و تنها دم‌های بعدی عطر را آشکار می‌کنند. این درست با تجربهٔ امروزین هم‌خوان است: هایما گونگ چا «چایی است که شکیبایی می‌طلبد».
• ساکنان روستای هایما گونگ از اقوام یی و میائو هستند — گروه‌های قومی با سنت کهن چای خود، متفاوت از هان. واژهٔ میائویی «دو‌جی» برای درخت چای در زبان چینی هم‌تایی ندارد و به خط مستقلی از فرهنگ چای اشاره می‌کند.
• ارتفاع ۱۴۸۰–۱۵۰۰ متر، هایما گونگ چا را یکی از مرتفع‌ترین چای‌های زرد چین می‌سازد. پیامد آن محتوای استثنایی آمینواسیدها (۶–۹٪) است که شیرینی غلیظ و پوششی ناآشنای چای‌های زرد پدید می‌آورد.

13. مقایسه با دیگر چای‌های زرد:

• منگ‌دینگ هوانگ یا (蒙顶黄芽): هر دو چای‌های زرد جنوب‌غربی در ارتفاع بالا هستند، اما همانندی به همین جا پایان می‌یابد. منگ‌دینگ — برگ تخت، شمشیرمانند، شاه‌بلوطی-عسلی، با «سه تفت و سه بار بوزدایی»؛ هایما گونگ — پیچ‌خورده، مارپیچی، گلی-میوه‌ای، با وو دویی یک‌شبانه‌روزی. منگ‌دینگ چای امپراتوری با سابقه‌ای ۱۱۶۹ ساله در دربار؛ هایما گونگ چای استانی با تاریخی خودمانی.
• پینگیانگ هوانگ تانگ (平阳黄汤): پینگیانگ — اقلیم دریایی، عطر ذرت، زلال زردآلویی، سه بار بوزدایی طی ۷۲ ساعت. هایما گونگ — کوهستان بلند، عطر گلی-میوه‌ای، زلال زرد-سبز، یک وو دویی بلند (۲۴ ساعت). پینگیانگ «زردی ژرف‌تر» دارد؛ هایما گونگ «به سبز نزدیک‌تر» است.
• دایه‌چینگ (大叶青): هر دو چای‌های زرد حاشیه‌ای (گوانگدونگ و گوئیژو)، هر دو نسبتاً کم‌شناخته، هر دو از مادهٔ خام برگ‌درشت‌تر. ولی دایه‌چینگ — سنگین، مالت‌دار، زردی برجسته؛ هایما گونگ — سبک، گلی، با گرایش «سبز». هایما گونگ بسیار نرمک‌تر است.
• هوشان هوانگ یا (霍山黄芽): هوشان — معدنی، گس، با منش «سبز»؛ هایما گونگ — شیرین، گلی، با دگرگونی آشکارتر به‌لطف وو دویی یک‌شبانه‌روزی. هر دو چای‌هایی «آرام» هستند، ادعای برتری ندارند اما خبرگان آنها را برای ژرفا و صداقت می‌ارزند.

در پایان:

هایما گونگ چا چای تک‌رویی است، چای زاهدی، چای از حاشیهٔ جهان چای. دهکده‌اش در کوه‌های یک‌ونیم کیلومتری گم شده، تاریخش با سرنوشت اقوام کوچک جنوب‌غربی تنیده، فناوری‌اش نه در آزمایشگاه‌های دانشگاهی که در دستان چند خانوادهٔ یی و میائو نگه‌داری می‌شود. ادعای عناوینی چون «ده چای بزرگ» را ندارد و در نمایشگاه‌های بین‌المللی شرکت نمی‌کند. اما کسی که روزی آن را بیابد، چایی با ژرفای شگفت‌انگیز خواهد یافت: با شیرینی غلیظ ناشی از محتوای بی‌سابقهٔ آمینواسید، با عطری که نیم ساعت فنجان را ترک نمی‌کند، با گسی نخستین جرعه که جای خود را به شکوفایی دسته‌گلی از گل‌ها می‌دهد — و درخواهد یافت چرا نویسندگان «سالنامهٔ شهرستان دادینگ» صد سال پیش نوشته‌اند: «در میان چای‌ها بهترین از هایما گونگ است».