چای سبز شووِن

چای سبز شووِن یک چای سبزِ تک‌رقمی و یگانه است که از شهرستان شووِن (徐闻县, Xúwén Xiàn) در جنوبی‌ترین نقطه‌ی سرزمین اصلی چین، در شبه‌جزیره‌ی لِیجوئو (Leizhou) در استان گوانگدونگ می‌آید. این چای یکی از معدود چای‌های سبز مدرن چینی است که با فنّ بخاردهی (蒸青, zhēngqīng) تولید می‌شود و از این رو با سنّت چای ژاپنی پیوند دارد. این چای به نشانِ مشخّص «سه رنگ سبز» (三绿, sān lǜ) آوازه دارد – برگ خشکِ سبز، نوشابه‌ی سبز و تفاله‌ی سبز – و نیز به ته‌مایه‌ی «دریایی» بی‌مانندی از تازگی که از نزدیکی به اقیانوس و خاک‌های آتشفشانی برمی‌خیزد.

1. رده‌بندی و خاستگاه:

• نوع: چای سبز (绿茶, lǜchá)، تخمیرنشده. سبک اصلی آن سِن‌سِی (蒸青绿茶, zhēngqīng lǜchá، چای سبز بخارزده) است؛ افزون بر آن، گونه‌ای به شیوه‌ی چائوچینگ (炒青绿茶, chǎoqīng lǜchá، چای سبز برشته‌شده در تابه) نیز تولید می‌شود.
• دسته: چای سبز منطقه‌ای چین. نخستین چای کشور که در سال ۱۹۹۰ گواهی «خوراکِ سبز» (绿色食品, lǜsè shípǐn) دریافت کرد. در شمار چای‌های استاندارد ملّیِ «خوراکِ باکیفیت و بی‌زیان» (国家无公害优质食品, ۱۹۹۹) جای دارد.
• خاستگاه: چین، استان گوانگدونگ (广东省, Guǎngdōng Shěng)، شهر در سطح ولایت جانجیانگ (湛江市, Zhànjiāng Shì)، شهرستان شووِن (徐闻县, Xúwén Xiàn). تولید در بخش‌های کوهستانی و تپه‌ایِ خاوری و شمالی شهرستان متمرکز است.
• مختصّات جغرافیایی: حدود ۲۰°۱۳′ تا ۲۰°۴۳′ عرض شمالی، ۱۰۹°۵۲′ تا ۱۱۰°۳۵′ طول خاوری.

2. تاریخچه و جایگاه فرهنگی:

• تاریخچه: چایکاری در شهرستان شووِن پیشینه‌ای بیش از چهارصد ساله دارد. در روزگار دودمان مینگ (明، ۱۳۶۸–۱۶۴۴) و چینگ (清، ۱۶۴۴–۱۹۱۲) در شهرک شیاجیائو (下桥镇, Xiàqiáo Zhèn)، در تپه‌های شیبانلینگ (石板岭, Shíbǎnlǐng)، باشندگان محلّی چای می‌کاشتند و فراوری می‌کردند. درختان چای کهنی که در اینجا بر جای مانده‌اند و نزدیک به ۴۰۰ سال سن دارند، گنجینه‌ی مادری چای شووِن به شمار می‌آیند. در سده‌ی بیستم، بازگشت هوآچیائو (华侨, huáqiáo – مهاجران چینی) از جنوب خاوری آسیا که فنّ برشته‌کاری دستی را با خود آوردند، سهم بزرگی در گسترش چایکاری این منطقه داشت. در دهه‌های ۱۹۶۰ تا ۱۹۸۰، سامانه‌ی کشتزارهای دولتی (农垦系统, nóngkěn xìtǒng) کشتزارهای مکانیزه‌ی چای را پدید آورد که مهم‌ترین آن‌ها کشتزار هایؤو (海鸥农场, Hǎi’ōu Nóngchǎng) بود. در سال ۱۹۸۳ نخستین باغ‌های چایِ گواهی‌شده‌ی زیست‌سازگار در اینجا بنیاد نهاده شد که در آن‌ها به جای سموم شیمیایی از مهار زیستی آفات بهره گرفته می‌شد. در سال ۱۹۹۰ نشان‌های تجاری «شیونگ‌اؤو» (雄鸥, Xióng’ōu) و «یونگشی» (勇士, Yǒngshì) یکی از نخستین گواهی‌های ملّی «خوراک سبز» را در چین دریافت کردند. در سال ۱۹۹۲ چای سبز شووِن در کنفرانس سازمان ملل در زمینه‌ی محیط زیست و توسعه (ریو دو ژانیرو) به عنوان نمونه‌ی خوراک زیست‌سازگار چین معرّفی شد. در سال‌های ۱۹۹۵–۱۹۹۷ این چای دو بار در نمایشگاه کشاورزی چین (中国农业博览会, Zhōngguó Nóngyè Bólǎnhuì) برنده‌ی نشان نقره شد. نشان «شیونگ‌اؤو» همچنین جایگاه «نشانِ نامی فرآورده‌های کشاورزی چین» (中国名牌农产品, Zhōngguó Míngpái Nóngchǎnpǐn) و در سال‌های ۲۰۱۹–۲۰۲۰ عنوان «چای نامی گوانگدونگ» (广东名茶, Guǎngdōng Míngchá) را به دست آورد.

• نام: «شووِن» (徐闻) نام تاریخی شهرستانی است که از سال ۱۱۱ پیش از میلاد و از زمانی که فرماندهِ هان، لو بُدِه (路博德, Lù Bódé) آن را بنیاد نهاد وجود داشته است. «چای سبز» (绿茶, lǜchá) نیز نام نوع چای است. بدین‌سان، نام کامل به سادگی به معنای «چای سبز شهرستان شووِن» است.

• جایگاه فرهنگی: شووِن سرآغاز تاریخی راه ابریشم دریایی (海上丝绸之路, Hǎishang Sīchóu zhī Lù) در روزگار هان است. چایکاری در اینجا با فرهنگ کشتزارهای دولتی (农垦文化, nóngkěn wénhuà) و «فرهنگ خاک سرخ» (红土文化, hóngtǔ wénhuà) شبه‌جزیره‌ی لِیجوئو گره خورده است. منطقه‌ی گردشگری نوینِ «چای و آناناس» (茶与菠萝创新创业基地) کشتزارهای چای را با دشت‌های چشم‌نواز آناناس پیوند می‌زند و یک مسیر گردشگری کشاورزی یگانه را می‌سازد.

3. توصیف گیاه‌شناسی و مادّه‌ی خام:

• رقم / کولتیوار: پایه‌ی کشتزارها (نزدیک به ۷۰ درصد) رقم پُربرگِ یون‌نَن (云南大叶种, Yúnnán Dàyè Zhǒng) است – درخت‌سان (Camellia sinensis var. assamica)، با برگ‌های کلفت و گوشتی که دارای پُلی‌فنل‌های چای ≥ ۲۸.۳٪ است. بخش باقی‌مانده را رقم پُربرگِ هاینَن (海南大叶种, Hǎinán Dàyè Zhǒng) اشغال می‌کند. کاشت در دامنه‌های آتشفشانی و بدون بهره‌گیری از کودها و سموم شیمیایی انجام می‌شود. ازدیاد با روش سنّتی قلمه‌زنی صورت می‌گیرد که تنوّع ژنتیکی و پایداری رقم‌های جمعیّتی (群体种, qúntǐ zhǒng) را نگه می‌دارد.
• چینش: به یُمن اقلیم گرمسیری، فصل چینش در شووِن ۸ تا ۱۰ ماه از سال به درازا می‌کشد – به گونه‌ای چشمگیر درازتر از دیگربخش‌های اصلی چایکاری در حوضه‌ی یانگ‌تسه. چینشِ آغازِ بهار از ژانویه-فوریه شروع می‌شود و ۳۰ تا ۷۰ روز بر منطقه‌های چایکاری درّه‌ی یانگ‌تسه پیشی می‌گیرد.
• استاندارد چینش: درجه‌ی ویژه (特级, tèjí): تنها جوانه‌ها یا «یک جوانه – یک برگ» (一芽一叶, yī yá yī yè). درجه‌ی یک (一级, yījí): «یک جوانه – دو برگ» (一芽二叶, yī yá èr yè). چای عمده (大宗茶, dàzōng chá): «یک جوانه – سه برگ» (一芽三叶, yī yá sān yè).
• نیازمندی‌های مادّه‌ی خام: شاخه‌های جوان و یکدست، بی‌برگ‌های زبر، آسیب‌های مکانیکی و بوهای ناخواسته. میزان صفرِ باقی‌مانده‌ی سموم دفع آفات – شاخصی کلیدی برای گواهی «خوراک سبز».

4. قلمرو (تِروار) و ویژگی‌های کشت:

• اقلیم و ناهمواری‌ها: شهرستان شووِن در پهنه‌ی اقلیم موسمی گرمسیری (热带季风气候, rèdài jìfēng qìhòu) جای دارد. میانگین دمای سالانه ۲۳.۶ درجه‌ی سانتی‌گراد، بارش سالانه ۱۸۶۴ میلی‌متر، شمار روزهای مه‌آلود بیش از ۱۵۰ روز در سال، و نوسان دمای شبانه‌روزی بیش از ۸ درجه‌ی سانتی‌گراد است. آمیزش رطوبت بالا، مه‌های فراوان و نوسان چشمگیر دمای شب و روز است که انباشت آمینواسیدها را در برگ چای سبب می‌شود: اندازه‌ی آمینواسیدها در چای بهاره‌ی آغازینِ شووِن ۱۵٪ بیش از نمونه‌های مشابه از مناطق درونی چین است.
• بلندی رویشگاه: کشتزارها بیشتر بر تپه‌های آتشفشانی کم‌شیب در بلندی اندک (تا ۲۰۰–۳۰۰ متر از سطح دریا) جای دارند. با وجود بلندی نه‌چندان زیاد، نقش عامل بلندی با آمیزش بی‌همتای نزدیکی به دریا، خاک‌های آتشفشانی و مه گرمسیری جبران می‌شود.
• خاک‌ها: خاک‌های لاتریتی قرمز آجری (砖红壤, zhuānhóng rǎng) که بر سنگ‌های آتشفشانی شکل گرفته‌اند، با pH ۴.۵–۶.۵. این خاک‌ها سرشار از سلنیوم (۰.۰۱۸–۰.۰۶۶ میلی‌گرم/کیلوگرم)، عناصر کانی و مادّه‌ی آلی (≥ ۳٪) هستند. منطقه آزاد از آلودگی صنعتی است.
• ویژگی‌های کشت: یگانگی تروار از آمیزش دو عامل – زمین‌شناسی آتشفشانی و نزدیکی به دریا – سرچشمه می‌گیرد که نمای طعمی ویژه‌ای را می‌سازد و با فرمول شاعرانه‌ی «آب‌داری خشکی و دمِ دریا» (陆润海韵, lù rùn hǎi yùn) توصیف می‌شود. باغ‌های چای در سرتاسر شهرستان پراکنده‌اند، امّا تولید اصلی در دو پهنه‌ی کلیدی متمرکز است:
  • شیبانلینگ، شهرک شیاجیائو (下桥镇石板岭, Xiàqiáo Zhèn Shíbǎnlǐng) – گنجینه‌ی مادری درختان ۴۰۰ ساله‌ی چای، پهنه‌ی نمایشی چایکاری ارگانیک.
  • کشتزار هایؤو (海鸥农场, Hǎi’ōu Nóngchǎng) – زادگاه فناوری بخاردهی شووِن، جایگاه اصلی تولید نشان «شیونگ‌اؤو» که نزدیک به ۴۰٪ از کل حجم فرآورده‌ی شهرستان را تأمین می‌کند.

5. فناوری تولید:

چای سبز شووِن عمدتاً با فناوری بخاردهی (蒸青, zhēngqīng) تولید می‌شود که در چین امروزی کمیاب است – روشی که در روزگار تانگ (唐، ۶۱۸–۹۰۷) فراگیر بود و لو یو (陆羽, Lù Yǔ) در «قانون چای» (茶经, Chájīng) آن را توصیف کرده است، امّا سپس تقریباً به کلّ جای خود را به برشته‌کاری داد. در کشتزار هایؤو از دهه‌ی ۱۹۸۰ و در بیش از یک دهه، بیش از ۲۸۰۰ آزمایش متقاطع انجام شد تا فناوری بهینه‌ی بخاردهی برای مادّه‌ی خام محلّی فراهم آید.

1. چینش (采摘 — cǎizhāi): چینش دستی شاخه‌های جوان با استاندارد «یک جوانه – دو برگ» (برای تولید انبوه) یا «یک جوانه – یک برگ» (برای درجه‌ی ویژه).
2. بخاردهی (蒸汽杀青 — zhēngqì shāqīng): گام کلیدی – تثبیت سبزینگی با بخار در دمای ۱۰۰ درجه‌ی سانتی‌گراد. تماس کوتاه با بخار پُردما بی‌درنگ آنزیم‌ها را ناکنش‌ور می‌کند و فرآیندهای اکسایشی را متوقّف می‌سازد. روش «دمای بالا – زمان کوتاه» (高温短时, gāowēn duǎnshí) بیشینه‌ی نگهداشت کلروفیل و عطر تازه را تضمین می‌کند و همزمان مزه‌ی علفی را کاهش می‌دهد.
3. پیچش درشت (粗揉 — cūróu): شکل‌دهی نخستین برگ، آغاز رهش شیره‌ی یاخته‌ای.
4. پیچش میانه (中揉 — zhōngróu): فشردگی و یکدست‌سازی بیشتر شکل.
5. پیچش نرم (精揉 — jīngróu): شکل‌دهی نهایی – گامی ماشینی که سهم چای شکسته را به کمتر از ۳٪ می‌رساند و راستی شکل را ۴۰٪ نسبت به پیچش دستی افزایش می‌دهد.
6. خشک‌سازی (干燥 — gānzào): دو مرحله‌ای: خشک‌سازی آغازین در ۱۲۰ درجه‌ی سانتی‌گراد (初烘, chū hōng)، سپس خشک‌سازی نهایی در ۹۰ درجه‌ی سانتی‌گراد (足干, zú gān) تا رطوبت پایدار.

افزون بر سبک اصلی بخارزده، بخش اندکی از فراورده به شیوه‌ی چای سبز برشته‌شده (炒青绿茶, chǎoqīng lǜchá) عرضه می‌شود – با تثبیت سنّتی در ووک که طعمی پُرتر و غلیظ‌تر می‌دهد و برای چای عمده مناسب است.

6. ویژگی‌های چشایی (ارگانولپتیک):

• نمای برگ خشک: شکل – نوارهای راست، فشرده و یکدست (条索紧直匀整, tiáosuǒ jǐnzhí yúnzhěng). کرک (هاو) چندان نمایان نیست. رنگ – سبز زمرّدی سیر با جلای روغنی (色泽翠绿光润, sèzé cuìlǜ guāng rùn).
• عطر برگ خشک: عطر گیاهی پاک (清香, qīngxiāng) با تون‌های گرم شاهمَغزی (栗香, lìxiāng) و ته‌مایه‌ی شاخص ید-دریایی که یادآور جلبک‌های تازه است (海藻鲜香, hǎizǎo xiānxiāng) – ویژگی یگانه‌ای که از نزدیکی به دریا برمی‌آید.
• عطر نوشابه: همانند – پاک، تازه، با پایه‌ی شاهمغزی و فراتون‌های دریایی. عطر در جام سردشده بیش از ۲۰ دقیقه ماندگار است (冷杯留香 > ۲۰ دقیقه).
• طعم: تازگی و آب‌داری برجسته (鲜爽, xiānshuǎng) که از هماهنگی آمینواسیدها سرچشمه می‌گیرد. بافت نرم و روغنی (甘滑, gānhuá) با غلظت بهنجار پُلی‌فنل‌ها. تلخی سبک بدون گسی سفت‌کننده (微苦无涩, wēi kǔ wú sè). پَس‌مزه‌ی شیرین دیرپا (回甘持久, huígān chíjiǔ).
• رنگ نوشابه: شفّاف، پاک، سبز درخشان (汤色清澈绿亮, tāngsè qīngchè lǜ liàng).
• تفاله (برگ دم‌کشیده): برگ‌های نرم و یکدست که همچون «غنچه‌های» کامل باز می‌شوند، به رنگ زرد-سبز با نمای زنده و تازه (叶底嫩匀成朵، 黄绿鲜活).

7. ترکیب شیمیایی:

• پُلی‌فنل‌ها (کاتچین‌ها): اندازه‌ی پُلی‌فنل‌های چای ۲۵–۳۰٪ از وزن خشک است – شاخصی شاخص برای رقم‌های پُربرگ مناطق گرمسیری. محتوای بالای کاتچین ویژگی‌های آنتی‌اکسیدانی برجسته‌ای را فراهم می‌کند.
• آمینواسیدها (از جمله L-تیانین): اندازه در چای بهاره‌ی آغازین ۱۵٪ بیش از نمونه‌های مشابه از مناطق درونی است که «تازگی» و «آب‌داری» افزون‌تر طعم را توضیح می‌دهد.
• آلکالوئیدها: کافئین (咖啡碱, kāfēi jiǎn) در غلظت‌های بهنجار چای سبز؛ تئوبرومین و تئوفیلین به اندازه‌ی ناچیز.
• ویتامین‌ها: ویتامین C (اندازه‌اش ۱.۲ برابر میانگین چای سبز است)، ویتامین‌های گروه B.
• کانی‌ها: به یُمن خاک‌های لاتریتی آتشفشانی، چای از محتوای بالاتر سلنیوم (Se) و نیز فلورین (F) برخوردار است – اندازه‌ی این آخری اثر چشمگیر ضدّ پوسیدگی دندان فراهم می‌کند. پُتاسیم، منگنز و دیگر عناصر کانی با خاستگاه آتشفشانی نیز حضور دارند.
• اسانس‌های روغنی: مسؤول تون شاخص «دریایی» و ماندگاری بلند عطر در جام سردشده هستند.
• ویژگی‌های ترکیب: میزان صفر باقی‌مانده‌ی آفت‌کش‌ها – شاخص کلیدی گواهی «خوراک سبز». آمیزش پُلی‌فنل‌های بالای مادّه‌ی خام پُربرگ با آمینواسیدهای افزون‌تر تروار گرمسیری، تعادلی نامعمول برای چای سبز می‌آفریند: کنش آنتی‌اکسیدانی شدید با گَسی پایین.

8. خواصّ سودمند:

• حفاظت آنتی‌اکسیدانی: محتوای بالای کاتچین‌ها (۲۵–۳۰٪) اثر خنثی‌سازی نیرومندی بر رادیکال‌های آزاد فراهم می‌کند.

• اثر ضدّ پوسیدگی دندان: محتوای افزون‌تر فلورین لایه‌ی محافظی بر مینای دندان می‌سازد؛ بنا بر داده‌های تولیدکنندگان، اثر ضدّ پوسیدگی ۳۰٪ بیش از چای سبز معمولی است.

• پشتیبانی از دگرگشت (متابولیسم): پُلی‌فنل‌های چای به شکستن چربی‌ها یاری می‌رسانند و محتوای افزون‌تر ویتامین C فرآیندهای دگرگشتی کلّی را تقویت می‌کند.

• اثر نیروبخشی ملایم: کافئین همراه با L-تیانین سرزندگی هموار و دیرپایی بی‌اوج و افت ناگهانی فراهم می‌کند.

• پاکیزگی زیست‌محیطی: میزان صفر باقی‌مانده‌ی آفت‌کش‌ها بار سمّی را به کمینه می‌رساند که به‌ویژه در مصرف روزانه اهمّیّت دارد.

• پشتیبانی از گوارش: سطح بهنجار پُلی‌فنل‌ها اثر سودمندی بر کارکرد دستگاه گوارش پس از غذا دارد.

• درنگ: خواصّ یادشده بر پایه‌ی داده‌های ترکیب و کاربرد سنّتی است؛ این اطّلاعات عمومی است، نه توصیه‌ی پزشکی.

9. دم‌آوری:

• دمای آب: ۸۰–۸۵ درجه‌ی سانتی‌گراد برای چای استاندارد؛ ۷۵ درجه‌ی سانتی‌گراد برای درجه‌ی ویژه (特级) تا به جوانه‌های نرم آسیب نرسد.

• مقدار چای: نسبت ۱:۵۰ (حدود ۳ گرم برای ۱۵۰ میلی‌لیتر).

• ظرف: لیوان شیشه‌ای – گزینه‌ی آرمانی که تماشای «سه‌گانه‌ی سبز» (三绿) شاخص را ممکن می‌سازد. گایوان چینی سفید (盖碗, gàiwǎn) نیز مناسب است.

• فرآیند: ۱. ظرف را با آب داغ گرم کنید. ۲. روش «ریزش از بالا» (上投法, shàngtóu fǎ): نخست آب با دمای مناسب را بریزید، سپس چای را به آرامی در آب فرو ببرید. این روش یکپارچگی شاخه‌های نرم را نگه می‌دارد. ۳. نخستین دم‌آوری – ۲۰ ثانیه. ۴. هر دم‌آوری بعدی ۱۰ ثانیه افزایش دهید. ۵. چای ۳ دم‌آوری کامل را تاب می‌آورد.

• توصیه‌های مصرف: از نوشیدن با شکم تهی پرهیز کنید (کافئین ممکن است مخاط معده را بیازارد)؛ بهترین زمان یک ساعت پس از غذا است. اندازه‌ی روزانه – بیش از ۶۰۰ میلی‌لیتر نباشد. میان نوشیدن چای و داروها (به‌ویژه فرآورده‌های آهن) دست‌کم ۱ ساعت فاصله باشد، چراکه تانن‌ها می‌توانند جذب آهن را کاهش دهند.

10. نگهداری:

• بسته‌بندی درب‌بسته، دور از نور، بوهای ناخواسته و رطوبت.
• دمای بهینه – ۰ تا ۵ درجه‌ی سانتی‌گراد (یخچال)؛ همچون بیشتر چای‌های سبز، نگهداری سرد برای پاسداری از تازگی، به‌ویژه برای چینش آغاز بهار، حیاتی است.
• پس از گشودن بسته، سفارش می‌شود چای در عرض ۳ ماه مصرف شود – پس از این زمان، موادّ معطّر به گونه‌ای چشمگیر تضعیف می‌شوند.
• پیش از گشودن بسته‌ای که در یخچال نگهداری شده، باید اجازه داد درِ بسته به دمای اتاق برسد تا از میعان رطوبت بر برگ جلوگیری شود.

11. قیمت و تقلّبات:

• راهنماهای قیمت (بازار، یوآن برای هر جین / ۵۰۰ گرم):
  • درجه‌ی ویژه (特级): از ۴۰۰ یوآن – جوانه‌های کامل یا «یک جوانه – یک برگ»، بیشینه عطر و تازگی.
  • درجه‌ی یک (一级): ۱۵۰–۳۰۰ یوآن – «یک جوانه – دو برگ»، نوشابه‌ی سبز درخشان، طعم تازه‌ی پُر.
  • چای عمده (大宗茶): تا ۸۰ یوآن – «یک جوانه – سه برگ»، پایایی بالا در دم‌آوری، مناسب چای کیسه‌ای.
• عامل‌های قیمت: فصل چینش (چای بهاره‌ی آغازین گران‌تر است)، استاندارد چینش، نشان تجاری («شیونگ‌اؤو» و «یونگشی» شناخته‌شده‌ترین‌ها هستند)، دارا بودن گواهی «خوراک سبز».
• چگونه از تقلّب دوری کنیم:
  • از فروشندگان معتبر و نمایندگی‌های رسمی نشان‌های «شیونگ‌اؤو» (雄鸥) و «یونگشی» (勇士) خرید کنید.
  • گواهی «خوراک سبز» و برچسب محلّ خاستگاه را بررسی کنید.
  • «سه‌گانه‌ی سبز» شاخص را ارزیابی کنید – برگ خشک، نوشابه و تفاله باید به روشنی سبز باشند.
  • به تون «دریایی» عطر توجّه کنید – تقلّبات از مناطق دیگر معمولاً فاقد این ته‌مایه هستند.
  • قیمت بیش از اندازه پایین جای تردید در اصالت دارد.

12. دانستنی‌های جالب:

• شووِن یکی از معدود شهرستان‌های چین است که بخاردهی (蒸青) را در مقیاس صنعتی به کار می‌گیرد. این روش که لو یو در سده‌ی هشتم توصیف کرد و سپس راهبان بودایی به ژاپن بردند، در خود چین تقریباً به کلّ جای خود را به برشته‌کاری داد. چایکاران شووِن عملاً فناوری کهن را برای مادّه‌ی خام و اقلیم نو با انجام بیش از ۲۸۰۰ آزمایش در یک دهه زنده کردند.
• شهرستان شووِن جنوبی‌ترین نقطه‌ی سرزمین اصلی چین، بندر کهن حرکت راه ابریشم دریایی است. ادیبان نامداری چون سو شی (苏轼, Sū Shì) و نمایشنامه‌نویس بزرگ تانگ شیانزو (汤显祖, Tāng Xiǎnzǔ) که فرهنگستان گویشِنگ (贵生书院, Guìshēng Shūyuàn) را در اینجا بنیاد نهاد، به این ناحیه تبعید شدند.
• کشتزارهای چای شووِن در دهانه‌های آتشفشان‌های کهن (田洋火山口, tiányáng huǒshānkǒu) جای دارند که به خاک‌ها نمای کانی یگانه‌ای می‌بخشد و طعم شاخص «دریایی» چای را رقم می‌زند.
• به یُمن اقلیم گرمسیری، فصل چینش تا ۱۰ ماه به درازا می‌کشد – یکی از بلندترین چرخه‌های چینش در میان همه‌ی مناطق چایکاری چین. چای بهاره‌ی آغازین ۱ تا ۲.۵ ماه زودتر از چای‌های درّه‌ی یانگ‌تسه به بازار می‌آید.
• در سال ۱۹۹۲ چای سبز شووِن در «نشست زمین» در ریو دو ژانیرو به عنوان نماد کشاورزی زیست‌سازگار چین معرّفی شد – تنها فرآورده‌ی چای کشور که در این رویداد چنین جایگاهی یافت.

13. سنجش با دیگر چای‌های سبز:

• اِنشی یو لو (恩施玉露, Ēnshī Yùlù): چای سن‌سِی کلاسیک از استان هوبِی. هر دو چای با روش بخاردهی تولید می‌شوند، امّا اِنشی یو لو در بلندی‌های بالا (۶۰۰–۱۲۰۰ متر) و در اقلیم جنب‌حاره‌ای معتدل می‌روید و عطر آجیلی نمایان‌تر و ته‌مزه‌ی علفی ظریفی دارد. در مقابل، چای شووِن تون «دریایی» شاخص و محتوای پُلی‌فنل بالاتری به خاطر مادّه‌ی خام پُربرگ گرمسیری دارد.
• سِنچای ژاپنی (煎茶, Sencha): از دید فناوری نزدیک‌ترین همتا است – سنچای بخارزده‌ی ژاپنی. امّا سنّت ژاپنی بخاردهی بلندمدّت‌تر (به‌ویژه فوکاموشی)، سایه‌اندازی بوته‌های چای و پیچش نهاییِ ویژه‌ی «سِئیزو» را در بر می‌گیرد. چای شووِن نمایه‌ی اومامی کمتری دارد، امّا خصلت گرمسیری درخشان‌تر و «آفتابی»تری نشان می‌دهد.
• گولائو چا (古劳茶, Gǔláo Chá): چای سبز شناخته‌شده‌ی دیگر گوانگدونگ، از شهرستان هِشان (鹤山). یک چای سبز برشته‌شده‌ی کلاسیک (炒青) با طعم فشرده‌تر و پُرتر است. چای بخارزده‌ی شووِن در عطر به گونه‌ای چشمگیر تازه‌تر و «پاک‌تر» است.
• لائوشان لو چا (崂山绿茶, Láoshān Lǜchá): چای سبز از شاندونگ که آن نیز در نزدیکی دریا می‌روید. تون «اقیانوسی» همانندی دارد، امّا با روش برشته‌کاری تولید می‌شود، در میانگین دمای سالانه‌ی پایین‌تر می‌رسد و فصل چینش کوتاه‌تری دارد. طعم چای لائوشان بیشتر شاهمغزی و فشرده است.

در پایان:

چای سبز شووِن چای سبزی است با فردیّتی برجسته که فناوری کهن بخاردهی را با تروار دامنه‌های آتشفشانی گرمسیری در کنار دریا می‌آمیزد. «سه‌گانه‌ی سبز» آن – برگ زمرّدی، نوشابه‌ی سبز شفّاف و تفاله‌ی تازه و درخشان – چشم را می‌نوازد و «نسیم دریایی» یگانه در عطرش را نمی‌توان با هیچ چای سبز دیگر چین اشتباه گرفت. این چای به‌ویژه برای کسانی خوشایند است که تازگی و پاکی طعم را ارج می‌نهند، در پی جایگزینی برای چای‌های سبز برشته‌شده‌ی کلاسیک هستند و به سبک بخارزده که در چین کمیاب است دلبستگی دارند. آن را با آب سبک دم کنید، بیش از اندازه داغ نکنید – و چای سبز شووِن همان «آب‌داری خشکی و دمِ دریا» را به شما پیشکش خواهد کرد که نوک جنوبی چین بدان آوازه دارد.